Mag je nog ongelukkig zijn?


Door Jan-Willem Wesselink

Door technologisering en digitalisering verandert ook het sociaal domein. Zorg, armoedebestrijding, onderwijs en de manier waarop we samenleven worden anders door de communicatierevolutie. Welke nieuwe debatten levert dat op? En welke ethische dilemma’s horen daarbij?

Mag je voorspellen waar de armoede ontstaat?

In veel gemeenten is bekend waar de kansarmen wonen. Tot op wijkniveau wordt geanalyseerd wie veel kansen krijgt in het leven en wie niet. Dat kan nog verder. Technisch gezien kan je tot achter de voordeur analyseren wie kansrijk of kansarm is. Dat is prettig voor gemeenten, want middelen zijn per definitie schaars en die wil je zo goed mogelijk inzetten. En al waren de middelen niet schaars, effectiviteit is toch een groot goed? En zeker als het om kinderen gaat, moet je dan niet alles doen om te zorgen dat mensen zo goed mogelijk opgroeien? De vraag is alleen of je het ook moet willen? Moet je als overheid zoveel willen weten over individuele burgers? En mag het? Is het niet in strijd met de privacy waar burgers recht op hebben? Misschien strikt AVG-genomen niet, maar stel je belt aan bij zo’n door analyse bepaald kansarm gezin, in hoeverre betreed je dan de autonomie van die mensen. Bovendien, wat wil je wel en wat niet uitsluiten? De kans op armoede? De kans op ongeluk? En wat is dat dan? Mag je berekenen of een kind laaggeletterd zal zijn en er extra hulp naar toe sturen? En er zijn meer dilemma’s. Stel je wordt als kansarmkind bestempeld. En je wordt geholpen? Raak je dat stempel dan nog kwijt? Als je als dubbeltje bent berekend, word je dan ooit nog een kwartje? Hoe menswaardig is dat? En hoe veilig zijn die data eigenlijk? Wat is de kans op hacken en lekken? Aan de andere kant, stel je vindt dat dat niet mag, waarom investeer je dan überhaupt in onderwijs? En waarom ondersteun je sowieso de kansarmen in de samenleving? Waarom bepaal je dan wel wat een achterstandswijk is, maar niet wat een achterstandsgezin is? En waarom mogen verzekeraars het eigenlijk wel?

Verder lezen? Dit essay gaat door in ons boek Smart & Leefbaar, dat hier (gratis) te bestellen is. Tot en met vrijdag 16 november verloten we elke dag drie papieren boeken onder de bestelde boeken (zowel digitale als papieren).